الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
352
دقائق العلاج ( فارسي )
گنهگنه براى انواع دردها ، ايارج جلابا ، گلشكر ، حب گنهگنه ، حب الاشق ، ( اگر مزاج يبوست داشته باشد ) ، دهن البلسان ، قرص المرّ ( براى درد پس از غذا ) ، قرص الورد ( براى دردهاى رطوبتى همراه با تب ) و قرص الورد چهل و چهارم ، بسپايك پخته ( اگر نفخى باشد ) ، نمك قليا ( اگر از رطوبت باشد ) و مانند آنها مفيدند و غذاى بيمار در روزى كه مسهل خورده آب گوشت و پلوى زيره و در روزهاى ديگر مرباى بالنگ يا مرباى پوست پسته و پلوى زيره است . از داروها : الكسيرها ، قرص الزاج ، اشوس ساجى و جوهر الصورى ( نه به آن اندازه كه قى بياورد ) و قرص غافث بايد نام برده شوند و اگر از سردى بدون ماده و چيرگى سردى بر مزاج معده باشد علامتش كمى اشتها ، تنبلى ، سنگينى ، كندذهنى و لاغرى در بدن است ، درمانش نوشيدن شربت رضوى و دارچين پخته و الكسيرها است . اگر رطوبت بر جرم معده چيره شود نشانيش زيادى آب دهن ، كمى تشنگى و نبودن خلط در مدفوع و پيشاب است . درمانش حب البلغم ، حب السلاطين ، حب الزاج و مانند آن مىباشد و غذاى بيمار همان است كه درباره بيماران بلغمى گفته شد . اگر جرم معده خشك شده باشد درمانش دشوار است و علامت آن تشنگى هميشگى و لاغرى همراه با كمى تب و پيدا شدن چروكيدگى در بدن است . و درمانش مانند درمان تب دق است بخصوص اگر همراه با حرارت باشد ، براى اين بيماران شير الاغ بسيار مفيد است ، در اين هنگام خوردن مسهل روانيست اما خوردن ماهى بدون نمك و پاچه بز بسيار سودمند مىباشد و اگر همراه با يبوست ، برودتى باشد داروى گرم و اگر حرارتى باشد داروى سرد بايد بخورند ، اگر درد از نفخ باشد نشانيش حركت باد و باد گلو و باد كردن شكم و جابجا شدن درد است درمانش در آغاز مانند بلغمىها است ، زيرا نفخ از رطوبت لزجيست